ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

188

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

عصر اعتماد الدوله اسخارور را به دوستى خود پشتگرم ساخته گفت پاسخى خواهم فرستاد . فرداى آن روز نيكلاس اسخارور دليل رفتار ميرزا رضا را دريافت يعنى ميرزا قاسم مستوفى الممالك كه از هواخواهان انگليس بوده در جلسه حضور داشته و اين شخص نمىخواسته عليه انگليسيان چيزى بشنود . و درست هنگامى كه اسخارور از نزد اعتماد الدوله مرخص شده بود وى كوشيده بود تا دربارهء انگليسيان با اعتماد الدوله سخن بگويد . اسخارور در طى چند روز پس از اين جريان كوشيد كه ضمن صحبت در بارهء ساير امور از اعتماد الدوله دربارهء پاسخ نامهء اتلام توضيح بخواهد . اسخارور همچنين با ديگر وزيران با نفوذ حكومت مانند ملا زعفران ، خان سيد محمد ، و اخلاص‌خان دربارهء مقاصد انگليس در قشم و هرمز و اينكه اقدام هلند در جزيرهء اخير به نفع شاه بوده است سخن گفت . در 8 دسامبر 1728 انگليسيان نامه‌هائى از بندر عباس و نامه‌اى از اعتماد الدوله دريافت داشتند اما اسخارور نتوانست از مضمون آنها آگاه شود . در 21 ژانويه 1729 اعتماد الدوله اسخارور را فراخواند و از او پرسيد : از بندر عباس چه خبر دارى ؟ اسخارور به راستى پاسخ داد كه : خبرى ندارم ! من فقط مىدانم كه باروخان به دستور شما اتلام و يارانش را دستگير ساخته و از اين رفتار - اگر راست باشد - با توجه به قول‌هائى كه هنگام عزيمت برادرتان به گرمسيرات هم شما و هم ايشان به من داده‌ايد در شگفتم . اعتماد الدوله به اسخارور گفت : در واقع اتلام با دو هلندى ديگر دستگير شده‌اند اما عبد اللّه خان با آنها خوشرفتارى نموده آزادشان خواهد ساخت . من باروخان را توبيخ كرده چنانچه بىجهت آنها را دستگير كرده باشد به پوزشخواهى واخواهم داشت . اسخارور پرسيد : چرا اتلام را اسير كرده‌اند ؟ اعتماد الدوله پاسخ داد : به اين سبب كه اتلام هرمز را تسخير كرده بوده و اگر جزيرهء هرمز را به عبد اللّه خان تحويل دهد آزاد خواهد شد و من همهء مطالبات هلنديان را خواهم پرداخت . هلنديان براى تحويل دادن هرمز چه مبلغى مىخواهند و شرايط